AKUT GASTRITIS
3 günden daha kısa süren kusmadır. Yaygındır. Genellikle kendisini sınırlandırır. Şiddetlenebilir de…HCL ve pepsin mide mukozasının hasarlanmasında rolü var.Mukus tabakası bundan korur.Bazı nedenlerde dolayı mukus tabakası azaldığında HCL mide mukozasının içine girer. Bu durumda histamin salgılanır.Oradaki kılcal damarlar parçalanmasına kanamasına ve ödeme neden olur.
Nedenleri:
-Gıdai Nedenler: Olumsuz gıda reaksiyonları; hızlı yemek, intoleranslar (ör. ani diyet değişikliği, alerjiler).
-Artıklarla, Çöple beslenme :Bakteriyel toksinler(tavukta biriken salmonella kusmalara neden olur.)
– GI tıkanıklığı – yabancı cisimler, intususepsiyon, neoplazi, volvulus, ileus, konstipasyon, mukozal hipertrofi, Yabancı cisim: Genellikle gençlerde görülür. Dışkı ya da kusma içeriğinde materyalin parçaları görülebilir.
– Çevredeki materyaller (antifiriz: idrarda kalsiyum okzalat kristalleri ile teşhis edilebiliyor.)
– Kemik verilmiş olabilir (büyük kemikler tavsiye edilir. Küçük ve sivri olanlar buna neden olur.Kemiğe alışık değilse de problem görülür.)
– İlaçlar: anti-enflamatuar ilaçlar (kortikosteroidler, NSAID’ler),aspirin, ibuprofen, karprofen, deracoksib,meloxicam, prednisolon, deksamethason, Kemoterapikler , antibiyotikler, digitalis, narkotikler, ksilazin.
-Kimyasal irritanlar: Ağır metaller, temizlik malzemeleri…
-Bitkiler: GI irritanlar→ sadece kusma ve ishal
-Metabolik hastalıklar →böbrek hastalıkları(zambak), karaciğer hastalıkları(mantar…)
-Sistemik hastalık – üremi, karaciğer yetmezliği, sepsis, asidoz, elektrolit dengesizliği (hipokalemi, hipokalsemi, hiperkalsemi), pankreatit, peritonit, pyometra.
– Endokrin hastalığı: hipoadrenokortizma, diyabetik ketoasidoz.
– Nörolojik hastalık – vestibüler rahatsızlıklar, menenjit, ensefalit, CNS travması.
-Bakteriyel toksinler: Stafilalokokkus entero toksinleri, salmonella, Campylobacter, Helicobacter spp.,
-Gastroduodenal ülserler, hemorajik gastroenterit.
-Virüsler: Yavru kedi ve köpekler için özellikle: Distemper, Parvovirus(ilk belirti iştahsızlık ve kusma), Coronavirus –köpekler, Panleukopenia –kediler
-Alerjik reaksiyonlar: Hızlı mama değişiklikleri,Gıda alerjileri:Kedilerde–tek belirti kusma,Köpeklerde–kusma-ishal
– Parazitler: ascaridler, Giardia, Physaloptera(köpek), Ollulanus tricuspis (kediler), Toxocara, Toxascaris
– Anafilaktik reaksiyon: Arı, örümcek, yılan ısırması,Aşı reaksiyonu(Kuduz aşısı)
-Toksinler — kurşun, etilen glikol, çinko, mikotoksinler, ev bitkileri.
– Diğer: sıcak çarpması, hareket hastalığı, ağrı, korku.
İştahsızlık, Halsizlik, Depresyon, Salya artışı, Ağız kokusu, Abdominal ağrı, Titreme, Su içmede artış varsa hemen veterinerinize danışın.
Tanı: Laboratuvar,Radyografi– yabancı cisim eliminasyonu,Destekleyici sağaltıma alınan yanıt …
Kan/İdrar/Dışkı muayeneleri: Tam kan sayımı, biyokimyasal profil ve idrar muayenesi metabolik bir hastalığı işaret edebilir (böbrek, karaciğer, pankreas): PCV, TP, BUN, Glukoz bakılabilir.
Fakat… Genelde akut gastritis de tüm bulgular normaldir.
Radyografi: Abdominal radyografi her yaştaki kedi ve köpeklerde yabancı cismi doğrulayabilir. Fakat genelde akut gastritiste bulgular normaldir.
Sağaltım: Gıda alımı en az 24 saat durdurulur. Hafif gıdalar: düşük yağ, düşük lif, yüksek sindirilebilirlik: mama alınamıyorsa pirinç lapası verilebilir. Kusma ile sıvı (H,Cl) kaybedilir. Bu yüzden kusmalarda %0.9 NaCl verilir. hayvan yiyip içmediği için %5 lik dekstroz verilir.
Dışkı muayenesi parazitleri elimine edebilir.
Antiemetikler: Metoclopramide günde 4-6 sefer verilebilir. Bağırsakların hareketini hızlandırmak için prokinetik verilebilir. Bağırsakta olan toksini hızlı bir şekilde dışarı çıkartır.Ama yabancı cisim veya ileustan şüpheleniliyorsa Ondansetron 12 saatte bir yapılabilir. Maropitant (Cerenia) günde 1 sefer sc. Yapılabilir. H-2 reseptör blokörleri(HClyi azaltabilmek için hidrojeni baskılayıcı ilaç )verilir.
Çoğu zaman ilk 24 saatte cevap alınır. Cevap alınamazsa ileri tanı yöntemlerine devam edilmelidir