Gençlik döneminde yumuşak doku ve kemiklerin aşırı büyümesiyle karakterize kronik bir endokrin bozukluğudur. Köpeklerde 1980’de saptanmakla birlikte, daha önce akromegalinin klinik bulgulanm akla getiren kısırlaştırılmamış dişi köpekler rapor edilmiştir. Yaşamın daha erken döneminde büyüme hormonunun aşın sekresyonu sonucu
oluşan bozukluğa ise `gigantism’ adı verilir.
Etiyopatogenez
Akromegaliye genellikle hipofiz asidofillerinin hiperplazisi veya hipofiz tümörlerinden aşırı büyüme hormonu sekresyonu neden olur. Son zamanlarda MPA gibi progestagenlerle yüksek doz ve uzun süreli toksisite çalışmaları sonucunda köpeklerde hastalık oluşturulmuştur. Böylece akromegalinin progestagenlerle sağaltılan köpeklerde
iatrojenik formu ya da progesteron fazı dönemindeki (diöstrus) dişi köpeklerde meydana gelebileceği oraya çıkarılmıştır . Kedilerde en sık rastlanan neden hipofiz tümörüdür. Kedilerde de büyüme hormonunun rolü olabileceğini destekleyen patolojik bulgular saptanmıştır.
Semptomlar
Polidipsi-poliüri, polifaji, inspiratorik harhara gibi sistemik semptomlar gelişir, vücut büyüklüğü artar, dişler arası boşluklar genişler. Diğer bulgular şöyledir:
-Baş, boyun ve distal ekstremitelerde kalın, katlanmış miksödemli deri görünümü oluşur.
-Kıl örtüsü uzun ve kalın olabilir.
-Tırnaklarda hızlı büyüme görülebilir.
-Değişen derecede ortokeratotik hiperkeratozis vardır.
-Hipergranülozis ve düzenli/düzensiz epidermis hiperplazisi gelişir.
-Dermis kollajeni ve fibroblast sayısında artış vardır.
-Kalınlaşmış ve hücreden zengin dermis gözlenir.
-Miksödem görülür.
Tanı
Hastalığın tanısı anamnez, klinik bulgular ve laboratuvar bulgularına dayandırılarak yapılabilmektedir. Birçok hasta köpekte orolingual, orofarengeal ve larengeal bölgelerin yumuşak dokularının yaygın proliferasyonu vardır. Baş-boyun radyografileri tanının kesinleşmesine katkıda bulunmaktadır.
Akromegalinin kesin tanısı plazmada büyüme hormonu belirlenmesiyle yapılır. Fakat bu artış başka nedenlerden de ileri gelebilir. Bu yüzden ayırıcı tanısında iv. glukoz (0.9 g/glukoz/kg) intolerans testi sırasında plazma hormon düzeyinde değişiklik olmaması akromegali olduğunu ortaya çıkarır.
Deri biyopsi örneğinin histopatolojik bakısında kollajen doku artışı ve bütün deride hiperplazi ortaya konur.
Sağaltım
Progestagen uygulaması yapılan hayvanlarda kullanımının ortadan kaldırılması ve ovariohistorektomi önerilmektedir.
